بسته ارزی معجزه کرد؟!

حمیدرضا صدیقی-سردبیر-یک روز پس از معرفی بسته ارزی جدید، قیمت دلار و سکه وارد مدار ریزشی شد.

تهران- اقتصاد برتر- 17 مرداد 97

دلار که در سومین روز هفته معاملات خود را در مرز ۱۰ هزار تومان آغاز کرده بود، از ساعت ۱۲ ظهر با سرعت زیادی در مسیر کاهشی قرار گرفت، به‌طوری‌که قیمت‌ها در آستانه ساعت ۴ بعدازظهر تا کانال ۹ هزار و ۴۰۰ تومان عقب‌نشینی کرد.

سوال اینجاست که آیا بسته ارزی معجزه کرد؟! چرا که هنوز نه صرافی ها فعالیت خود را آغاز کردند نه دلار با قیمت رسمی 4200 تومانی  بین صادرکنندگان و نهادهای دولتی تبادل شد و نه همین ارز رسمی در اختیار واردکنندگان دارو و کالای اساسی قرار گرفت . پاسخ این سوال در عملکرد روانی جامعه است.

رئیس‌جمهوری آمریکا مدتی قبل  پس از اجرای دو سال و نیم از توافق  برجام، به حضور کشورش در این توافق پایان داد و ازهمان لحظه نخست، این تصمیم  تاثیر منفی بر بازارهای داخلی و بین المللی گذاشت.

اگر اخبار نوسان های بازار در  دو هفته قبل از خروج ترامپ از برجام را مرور کنیم، خواهیم دید که تاثیر روانی این اتفاق در کشور ما تا آنجا پیش رفت که قبل از خروج امریکا، دلار، مسکن ، طلا و تقریبا همه پایه های مالی و اقتصادی کشور تحت تاثیر قرار گرفت.

عرضه و تقاضا در بازار مسکن، ارز و طلا تکان خورد. مردم سعی کردند  تا قبل از اینکه مسکن  گران شود، خانه بخرند. جو روانی حاصل از خروج آمریکا از برجام سرمایه های سرگردان را به بازارهای دیگری چون  طلا و ارز هدایت کرد. در خصوص افزایش یا ثبات قیمت‌ها برخی مسئولین و اقتصاددان ها اظهارنظرهایی داشتند. عده‌ای معتقد بودند که اثر روانی خروج آمریکا از برجام،ملموس بوده و شاهد افزایش قیمت ۴۰ درصدی در مسکن و دیگر بازارها بودیم!

همین  عملیات روانی ، چند روز قبل از آغاز تحریم های جدید هم بازارهای ما را دچار نوسان شدید کرد.

تکیه بر مسائل روانی و جامعه شناختی، خصوصیت مهم دوره جدید تحریم ها بر ضد ایران است. به عنوان مثال تحریم بانک مرکزی ایران توسط دولت آمریکا در شرایطی که روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور بیش از 30 سال است که قطع شده و عملا هیچ گونه تبادل مالی میان دو کشور وجود نداشته، بیشتر با هدف ایجاد جو روانی و رعب و وحشت در جامعه جهانی و خصوصا ایجاد موج روانی ضد اقتصادی در داخل ایران اعمال شده است که البته تاثیر خود را گذاشت.

در این میان مردم تصور می‌کنند افزایش نرخ دلار می‌تواند دومینو وار بر دیگر بخش‌های زندگی‌ آنها تاثیر گذار باشد. این مساله باعث شده که مردم ایران هر روز اخبار ارز را پیگیری کرده و یا عده‌ای برای سرمایه‌گذاری به این بازار هجوم بیاورند؛ اتفاقی که در کمتر جایی از دنیا دیده می‌شود.

در هفته های قبل نرخ دلار رکورد خود را شکست و جو روانی سنگینی بر مردم حاکم شد، ترس از فشار اقتصادی ناشی از تورم که تیشه ای بر ریشه اقتصادی بنیان خانواده‌هاست و نگرانی از شرایط اقتصادی آینده، اضطرابی بود که همه‌ مردم آن را تجربه کردند.

متاسفانه در طول سالیان گذشته هیچگاه دولت‌ها نتوانستند سرمایه‌های سرگردان را به سمت بازار کسب و کار و تولید مولد و اشتغالزا حرکت دهند و در این زمینه شکست خورده‌اند. به همین دلیل اغلب شاهد هجوم سرمایه‌ها به سمت تقاضای کاذب بودیم که اختلال در بازار و تشنج در جامعه را ایجاد کرده است. به هر حال کسانی که صاحبان نقدینگی هستند، این حق را دارند که برای حفظ ارزش پول و برای جلوگیری از کاهش دارایی خود، پول را تبدیل به یک کالای مبادله ای مانند طلا و ارز کنند.

از این رو مسئولان باید به جای اقدامات ضربتی و نقطه‌ای به فکر حل« بحران روانی »جامعه باشند و در واقع زمانی که کمیته مقابله با تحریم تشکیل شد- که این نیز جای بحث دارد  چرا تا کنون تشکیل  نشده است – متخصصان عملیات روانی باید پررنگ ترین و فعال ترین اعضای این کمیته باشند.

پاسخ دادن